Portal_background_image

قوانين و مقررات

مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي از سال 1383 لغايت 6 ماهه اول سال 1387

 1. منشور حقوق و مسؤليت ‌ هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران مصوب 31/6/1383

 2. آيين نامه شوراي هماهنگي و برنامه‌ريزي آموزشي و بازآموزي مديران فرهنگي مصوب 6/11/1383

 3. اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن مصوب 7/4/1384

 4. سياستها و اولويت‌هاي فرهنگي سازمان تربيت بدني مصوب 21/4/1384

 5. راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف مصوب 4/5/1384

 6. راهبردها و راهكارهاي ارتقاي فعاليت‌هاي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مصوب 12/7/1384

 7. سياستهاي ارتقاء مشاركت زنان در آموزش عالي مصوب 26/7/1384

 8. تعيين روز همبستگي با كودكان و نوجوانان فلسطيني 10/8/1384

 9. اساسنامه بنياد ملي بازيهاي رايانه‌اي مصوب 9/3/1385

 10. اصلاح و تكميل اساسنامة طرح شاهد (مصوب جلسه 152 مورخ 23/8/85 شوراي معين) مصوب 9/8/1385

 11. سياستها و راهبردهاي ارتقاي سلامت زنان مصوب 8/8/1386

 12. اساسنامه جشنواره پروين اعتصامي مصوب 2/11/1386

 13. مصوبه «اصلاح و تكميل ماده 3 آيين‌نامه تشكيل هيأت حمايت از كرسي‌هاي نظريه‌پردازي و مناظره» (مصوب جلسه 533 مورخ 7/11/82) مصوب 27/1/1387

 

منشور حقوق و مسؤليت ‌ هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران مصوب 31/6/1383

منشور حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران با الهام از شريعت جامع اسلام و نظام حقوقي آن و با تكيه بر شناخت و ايمان به خداوند متعال و با هدف تبيين نظام‌مند حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در عرصه‌هاي حقوق فردي، اجتماعي و خانوادگي تدوين گرديده است. اين منشور اهتمام بر تبيين حقوق و تكاليف زنان در اسلام داشته و مبتني بر قانون اساسي، انديشه‌هاي والاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران و رهبر معظم انقلاب و با بهره‌گيري از سند چشم‌انداز 20 ساله و سياست‌هاي كلي نظام و با لحاظ قوانين موجود و خلأها و كاستي‌هاي آن و به منظور تحقق عدالت و انصاف در جامعه زنان مسلمان مي‌باشد. اين منشور با ديدي جامع و فراگير تنظيم گرديده لذا مشتمل بر حقوق و تكاليف امضايي، تأسيسي و حقوق حمايتي و نيز حقوق مشترك بين همه انسانها است.

ماده واحده:

منشور حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران بر اساس بندهاي 1 و 18 وظايـف شـوراي عـالي انقـلاب فـرهنـگي بـه عنـوان يـك سنـد مرجـع در سياستگذاري در امور فرهنگي و اجتماعي در 3 بخش و 5 فصل و 148 بند در جلسه شماره 546 مورخ 31/6/83 شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب شد و كليه دستگاه‌هاي ذي‌ربط مكلفند برحسب وظايف دستگاهي و سازماني جهت سياستگذاري، اتخاذ تدابير قانوني، تصميمات و برنامه‌ريزي راجع به زنان، قواعد و اصول مندرج در اين منشور را رعايت نمايند. اين منشور مبناي معرفي و تبيين جايگاه زن در نظام جمهوري اسلامي ايران در مجامع بين‌المللي نيز قرار مي‌گيرد.

تبصره: شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان مكلف است هر دو سال يكبار پس از تصويب اين منشور، نسبت به ارزيابي وضعيت زنان ايران اقدام نموده و گزارش ارزيابي درخصوص پيشرفت‌هاي موجود در راستاي تحقق آن و همچنين موارد نقض حقوق زنان را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي منعكس نمايد.

منشور حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران

 نكاتي چند درخصوص منشور:

1ـ در اين منشور حق به معناي توانايي، امتياز و مصونيت است و مسئوليت به معناي تكاليفي است كه زن نسبت به ديگران بر عهده دارد.

2ـ در مواردي كه تكاليفي متوجه افراد جامعه بوده و زنان از ثمره انجام آن تكاليف برخوردار مي‌شوند، آن تكليف به‌صورت حق زنان ذكر شده و از بيان مستقيم مسؤليت‌هاي ديگران نسبت به زنان خودداري شده است.

3ـ از آنجا كه در قوانين اسلامي، افراد نسبت به خدا، خود، جامعه و هستي مسئول مي‌باشند سعي شده تا مسئوليت زنان نيز نسبت به موارد مذكور ذكر گردد. پرواضح است كه در صورت فقدان شرايط عام تكليف (عقل، بلوغ، اراده، ...)، زنان نيز فاقد مسئوليت خواهند بود. در ضمن، با بكار بردن كلمه حق يا مسئوليت، نوع ارتباط زنان با مسئله مورد نظر مشخص شده است.

4ـ سعي شده است كليه حقوق و مسؤليت‌هاي زنان اعم از مشترك بين زنان و مردان و يا ويژه زنان ذكر شود و دلايل اين امر به قرار ذيل است:

الف) از آنجا كه در مجامع بين‌المللي بحث و جدال فراوان در زمينة حقوق انساني زنان وجود دارد و آنان درصدد اثبات حقوق انساني منطبق با ديدگاه غربي براي زنان مي‌باشند و از طرفي كشورهاي مختلف بر اساس فرهنگ‌هاي متفاوت خود نظرات و عملكرد متفاوتي در زمينه حقوق انساني زنان دارند، لازم بود تا در منشور كه نمايانگر ديدگاه نظام جمهوري اسلامي ايران مي‌باشد حقوق انساني زنان، حقوق مشترك بين زن و مرد و نيز حقوق ويژه زنان در موضوعات مختلف ذكر شود تا مشخص گردد كه نظام جمهوري اسلامي ايران اساساً چه حقوق و مسؤليت‌هايي را براي زنان قائل است.

ب) در انديشه اسلامي، زنان و مردان در حقوق انساني خويش عموماً مشترك مي‌باشند ولي از آنجا كه در مراحل اقدام و اجرا ممكن است تبعيض‌هايي صورت گيرد، جهت تأكيد، اين دسته از حقوق نيز با عنوان حقوق زنان ذكر شده است.

ج) از آنجا كه اين منشور فقط در صدد بيان حقوق زنان مي‌باشد، حقوق ساير اقشار اجتماعي در آن ذكر نشده است هر چند در مرحله اجرا با توجه به ساير قوانين و سياست‌ها، به حقوق ساير اقشار اجتماعي نيز توجه لازم خواهد شد.

5ـ اين منشور درصدد بيان نحوه اجراي حقوق نيست بنابراين لازم است با توجه به ساختار قوانين در جاي خود ضمانت اجرا براي آن در نظر گرفته شود.

6ـ از آنجا كه منشور فقط درصدد بيان قوانين نبوده بلكه توجه به فرهنگسازي نيز داشته است لذا برخي موارد اخلاقي لازم الاجرا نيز در زمرة حقوق و مسؤليت‌هاي زنان ذكر شده است.

7ـ در منشور سعي شده تا حد امكان، حقوق و مسؤليت‌هاي كلي و اساسي ذكر گردد و از بيان مصاديق صرف نظر شود. ولي از آنجا كه طرح پاره‌اي از مصاديق حقوقي يا مسؤليت‌ها در منازعات بين‌المللي و يا فرهنگ داخلي نياز به تأكيد و شفاف‌سازي داشته است به صورت مشخص بيان شده است.

8ـ در ساختار منشور، حقوق و مسؤليت‌هاي زنان با استقراء به صورت ذيل تقسيم شده است:

حقوق فردي، حقوق خانوادگي، حقوق اجتماعي (كه حقوق اجتماعي بر حسب موضوع به حق سلامت، حقوق فرهنگي، حقوق اقتصادي، حقوق سياسي و حقوق قضايي دسته‌بندي شده است).

9ـ منشور درصدد ارائه ديدگاه‌هاي نظام جمهوري اسلامي ايران (منطبق با فقه شيعه و نظام حكومتي جمهوري اسلامي ايران) در زمينه مسائل زنان مي‌باشد و مي‌تواند محور گفتگو با ديگر كشورهاي اسلامي درخصوص مسائل زنان قرار گيرد و قدمي موثر در مسير تهيه و تدوين سندي ديگر با همكاري و اتفاق نظر كشورهاي مختلف اسلامي در سطح بين‌الملل به حساب آيد.

10ـ هر چند موازين شرع بر اطلاق و عموم همة بندهاي منشور حاكم است ولي در مواردي كه در ارتباط با حق يا مسئوليتي به دلايلي، تأكيد به رعايت موازين شرع لازم بود، اين عبارت مجدداً ذكر شده است.

11ـ از آنجا كه منشور فقط درصدد بيان حقوق و مسؤليت‌هاي زنان بوده، از ذكر نام فرد يا نهادي كه مسئول اجراي اين حقوق است خودداري نموده، پر واضح است كه اين سند مبناي سياستگذاري، برنامه‌ريزي و قانونگذاري در امور زنان در كلية دستگاه‌ها خواهد بود.

اصول و مباني

 منشور حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران با الهام از شريعت جامع و معتدل اسلام بمنظور ايجاد زمينه رشد هماهنگ و متوازن ابعاد مادي و معنوي در زندگي فردي و اجتماعي و با عنايت به آزادي مسئولانه زنان وكرامت انساني آنها، با توجه به تناسب بين حقوق و مسؤليت‌ها، شكل گرفته است.

اين منشور با تكيه بر شناخت و ايمان به خداوند متعال به عنوان مبدأ هستي و خالق موجودات و اختصاص تشريع به او و لزوم تسليم در برابر امر او با بهره گيري از قرآن و سنت اهل بيت (ع) و عقل با اذعان به نقش بنيادي آنها در استنباط و بيان قوانين و احكام الهي و با توجه به مقتضيات زمان و مكان، با پرهيز از آميزه‌هاي فكري مغاير با اسلام[1] و به دور از تحجر فكري و خرافات و خودباختگي فرهنگي در مقابل بيگانه تدوين گرديده است و بيانگر جايگاه زن بر اساس اصول و ضوابط اسلامي است كه اين اصول انعكاس خواست قلبي امت اسلامي ايران مي‏ باشد.

مبناي اساسي منشور بر اين اعتقاد بنيادين استوار است كه در اسلام، زن و مرد در فطرت و سرشت[2]، هدف خلقت[3]، برخورداري از استعدادها و امكانات[4]، امكان كسب ارزش‌ها[5]، پيشتازي در ارزش‌ها[6]و پـاداش و جزاي اعمال فارغ از جنسيت[7]، در برابر خداوند يكسان مي‏باشند و فقط به واسطه رشد همه‌جانبه انساني در سايه دانش و علم[8]، تقواي الهي[9] و ايجاد جامعه‌ايي شايسته[10] بر يكديگر مزيّت دارند.

از سوي ديگر زن و مرد از نظر ويژگي‌هاي جسمي و رواني داراي تفاوت‌هايي مي‏باشند كه اين تفاوت هاي مبتني بر حكمت الهي و به عنوان راز تداوم حيات بشر، كليت منسجمي را تشكيل مي‏دهد تا در نهايت، رابطه متقابل ناشي از تناسب فكري و عاطفي ميان آن دو، حيات معقول و والاي انساني امكان و تداوم يابد. لذا اين تفاوت‌هاي طبيعي منشأ تفاوت‌هاي حقوقي مي‌شود كه مبتني بر عدالت خداوند متعال است، لذا منجر به كم شدن ارزش زن يا تبعيض ظالمانه بين زن و مرد[11] نمي‌گردد.

به جهت اشتراك زن و مرد در حقيقت انساني، در بيشتر موارد زن و مرد در نظام حقوقي اسلام از حقوق و مسؤليت‌هاي يكسان برخوردار مي‌باشند. تفاوت در حقوق و مسؤليت‌ها امري است كه نشان‌دهنده برتري جنسي بر جنس ديگر نمي‌باشد و عمدتاً مولود عناوين حقوقي خاصي است كه هر يك از زن و مرد به تناسب نقش‌هاي ويژه و بدل ناپذير در خانواده پيدا مي‏كند اين تفاوت از آن جهت است كه امكان وجود سلامت مادي و معنوي خانواده به عنوان اصلي‌ترين نهاد جامعه كه جايگاه حقيقي پيدايش و پرورش انسان است تأمين گردد.

بخش اول: حقوق و مسؤليت‌هاي فردي زنان

1ـ حق برخورداري از حيات شايسته و تماميت جسماني و مسئوليت محافظت از آن در مقابل هر گونه بيماري، حادثه و يا تعدي

2ـ حق برخورداري از تكريم و مسئوليت رعايت آن براي ديگران

3ـ حق آزادي انديشه و مصونيت از تعرّض و عدم امنيت در داشتن اعتقاد

4ـ حق و مسئوليت فرد در برخورداري از ايمان، تقوا و حفظ آن و تكامل معنوي در عرصه باورها و رفتارها

5ـ مصونيت جان، مال و حيثيت زنان و زندگي خصوصي آنان از تعرض غيرقانوني

6ـ حق برخورداري از عدالت اجتماعي در اجراي قانون بدون لحاظ جنسيت

7ـ حق داشتن نام، حفظ يا تغيير آن، همچنين نسب و حفظ آن

8ـ حق تابعيت كشور ايران براي هر زن ايراني و سلب تابعيت به درخواست خود او

9ـ آزادي زنان پيرو مذاهب اسلامي و اقليت هاي ديني رسمي در انجام مراسم و تعليمات ديني و احوال شخصي بر طبق آيين خود در محدوده قانون

10ـ آزادي زنان ايراني در استفاده از پوشش و گويش‌هاي بومي و اجراي آداب و سنّتهاي محلي در صورت عدم مغايرت با اخلاق حسنه

11ـ مصونيت زنان از ضررهاي مادي و معنوي با توجيه اعمال حق ديگران

12ـ حق و مسئوليت حفظ ويژگي‌هاي خلقتي متفاوت زنان با مردان

13ـ حق بهره‌مندي از محيط زيست سالم و مسئوليت محافظت از آن

 بخش دوم: حقوق و مسؤليت‌هاي خانوادگي زنان

 فصل اول:

حقوق و مسؤليت‌هاي دختران در خانواده

14ـ حق برخورداري دختران از سرپرستي شايسته توسط والدين

15ـ حق برخورداري دختران از نفقه شامل: مسكن، پوشاك، تغذيه سالم و كافي و تسهيلات بهداشتي جهت تأمين سلامت جسماني و رواني آنان

16ـ حق تعليم و تربيت دختران و ايجاد زمينه شكوفايي استعدادها و خلاقيت‌هاي آنان

17ـ حق تأمين نيازهاي عاطفي و رواني دختران و برخورداري از رفتار ملاطفت آميز والدين و مصونيت آنان از خشونت‌هاي خانوادگي

18ـ حق برخورداري از امكانات خانواده، بدون تبعيض ميان دختر و پسر

19ـ حق دختران بي‌سرپرست و بدسرپرست در سرپرستي توسط بستگان يا داوطلبان تكفل با رعايت مصلحت آنان و برخورداري از حمايت و نظارت حكومت

20ـ مسئوليت احترام به والدين و اطاعت از دستورات مشروع آنها و رفتار نيكو نسبت به ساير اعضاي خانواده

 فصل دوم:

حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در تشكيل و تداوم خانواده

21ـ حق و مسئوليت زنان در تحكيم بنيان خانواده‌و برخورداري از امكانات و حمايت‌هاي قانوني لازم بمنظور پيشگيري از بروز اختلافات و كاهش طلاق

22ـ حق بهره‌مندي از امكانات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي جهت تسهيل امر ازدواج در زمان مناسب و مسئوليت خويشتنداري تا آستانه ازدواج

23ـ حق آگاهي از حقوق و تكاليف زوجين و آيين‌ همسرداري و برخورداري از امكانات لازم در اين زمينه

24ـ حق آشنايي با معيارهاي مناسب همسرگزيني و شناخت و انتخاب همسر

25ـ حق و مسئوليت آگاهي و رعايت ضوابط ديني و قانوني در ازدواج از جمله يكساني زوجين در باور به مباني اعتقادي و ديني

26ـ حق تعيين شروط مورد نظر، ضمن عقد نكاح در چارچوب ضوابط شرعي و تضمين اجراي اين شروط

27ـ حق ثبت ازدواج، طلاق و رجوع در مراجع رسمي و قانوني

28ـ حق برخورداري زن از حقوق مالي در ايام زوجيت

29ـ حق و مسئوليت تأمين، تخصيص، طهارت و سلامت در ارتباط جنسي با همسر قانوني و حق اعتراض قانوني در صورت نقض آنها

30ـ حق و مسئوليت سكونت مشترك و حسن معاشرت و تأمين امنيت رواني در روابط با همسر و حق اعتراض و طرح دعوا در مراجع قانوني در صورت سوء معاشرت همسر

31ـ حق و مسئوليت رشد علمي، معنوي و اخلاقي با همكاري و حمايت اعضاي خانواده

32ـ حق و مسئوليت جهت انجام صله رحم

33ـ حق باروري، بارداري، تنظيم و كنترل آن و بهره‌مندي از آموزش‌ها و امكانات مناسب در اين زمينه

34ـ حق برخورداري از حمايت‌هاي مادي و معنوي در ايام بارداري و شيردهي

35ـ مسئوليت رعايت حقوق جنين بويژه محافظت از حيات و رشد آن

36ـ حق و مسئوليت‌حضانت و تأمين امنيت‌رواني و عاطفي فرزندان و تربيت شايسته‌ديني و اخلاقي‌آنان

37ـ حق برخورداري از حمايت و مشاركت همسر در تربيت فرزند

38ـ حق برخورداري مادران از امنيت مادي و معنوي خصوصاً در ايام سالمندي و از كار افتادگي

39ـ حق و مسئوليت زن نسبت به نگهداري و تأمين معاش والدين نيازمند در حد استطاعت او

 فصل سوم:

حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در صورت انحلال خانواده

40ـ حق جدايي از همسر در صورت عدم امكان سازش پس از مراجعه به دادگاه و ارائه دلايل موجه و مسئوليت رعايت قوانين طلاق

41ـ حق برخورداري از فسخ نكاح در صورت تدليس و عيوب مقرره و اخذ خسارت در تدليس

42ـ حق برخورداري زن از حقوق مادي خود هنگام انحلال خانواده و بهره‌مندي از رفتار نيكوي همسر هنگام جدايي

43ـ حق و مسئوليت حضانت فرزند و لزوم برخورداري از حمايت مالي پدر و حق ملاقات با فرزند در صورت انقضاء يا اسقاط دوران حضانت

44ـ حق بهره‌مندي زن از حقوق خويش در ايام عدّه و برخورداري از حق ازدواج پس از انقضاي عده

45ـ حق طرح دعوا در محاكم جهت ممانعت از ازدواج مجدد همسر در صورت عدم توانايي شوهر در تأمين نفقه و اجراي عدالت و ساير حقوق

46ـ مسئوليت مدني و كيفري پدر و مادر در قبال كوتاهي از محافظت كودك و مسئوليت والدين نسبت به ممانعت از بهره‌مندي فرزندان از ملاقات با آنان.

بخش سوم: حقوق و مسؤليت‌هاي اجتماعي زنان

 فصل اول:

حقوق و مسؤليت‌هاي سلامت جسمي و رواني زنان

47ـ حق برخورداري از سلامت جسمي و رواني در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگي‌هاي زنان در مراحل مختلف زندگي و مسئوليت حفاظت از آن

48ـ حق بهره‌مندي از بهداشت (محيط، كار و ...) و اطلاعات و آموزش‌هاي مورد نياز

49ـ حق مشاركت زنان در سياستگذاري، قانونگذاري، مديريت، اجرا و نظارت در زمينه بهداشت و درمان، بويژه درخصوص زنان

50ـ حق بهره‌مندي از برنامه‏ها و تسهيلات بهداشتي و درماني مناسب جهت پيشگيري از بيماري و درمان بيماري‌هاي جسمي و اختلالات رواني زنان

51ـ حق زنان در انتخاب فرد و مركز ارائه كنندة خدمت در امر سلامت، بر اساس ضوابط اسلامي و استانداردهاي علمي و پزشكي و بهره‌مندي از اطلاعات مناسب و كافي براي انتخاب آگاهانه و بهينه آنان

52ـ حق آگاهي و مشاركت زنان در تصميم‌گيري‌هاي مربوط به كنترل باروري و تنظيم خانواده

53ـ حق دسترسي فراگير و عادلانه به امكانات ورزشي و آموزشي در زمينه تربيت بدني و تفريحات سالم

54ـ حق پرورش و شكوفايي استعدادهاي ورزشي و حضور در ميادين ورزشي در سطح ملي و بين‏المللي متناسب با موازين اسلامي

55ـ حق‌برخورداري از بهداشت باروري و بارداري،زايمان‌سالم، مراقبت‏هاي‌بهداشتي‌پس از زايمان با استفاده از زنان متخصص‌وپيشگيري و درمان بيماريهاي‌شايع زنان، بيماريهاي‌مقاربتي و نازايي آنان

56ـ حق برخورداري از خدمات مشاوره‌اي و آزمايش‌هاي پزشكي به منظور اطمينان از سلامت كامل مرد در امر ازدواج و در حين ازدواج

57ـ حق بهره‌مندي دختران بي‌سرپرست، زنان مطلّقه، بيوه، سالخورده و خودسرپرست نيازمند از بيمه‌هاي عمومي، خدمات مددكاري و بيمه‌هاي خاص بويژه در بخش بهداشت و درمان

58ـ حق بهره‌مندي زنان و دختران آسيب‌ديده جسمي،‌ ذهني، رواني و در معرض آسيب از امدادرساني و توانبخشي مناسب

59ـ حق بهره‌مندي از تغذيه سالم خصوصاً دردوران بارداري و شيردهي و وظيفه مراقبت از كودك و تغديه مناسب او، با اولويت استفاده از شير مادر

 فصل دوم:

حقوق و مسؤليت‌هاي فرهنگي و معنوي زنان

 الف: فرهنگ عمومي

60ـ حق و مسئوليت در كسب و افزايش آگاهي نسبت به شخصيت، حقوق و نقش خويش در عرصه‌هاي مختلف زندگي منطبق با آيين مقدس اسلام

61ـ حق مصونيت از تعرض گفتاري و رفتاري ديگران و مسئوليت گفتار و رفتار خويش همراه با احترام نسبت به اعضاي جامعه .

62ـ حق و مسئوليت برخورداري از امكان عمل به احكام اسلامي در پوشش اسلامي و مسئوليت رعايت عفاف در جامعه

63ـ حق و مسئوليت ارتقاي بينش، منش و كنش ديني و انساني و مصونيت از ناهنجاري‌هاي فرهنگي و اخلاقي و رفع آن‌ها

64ـ حق شركت در اجتماعات عبادي، فرهنگي و سياسي

65ـ حق توليد برنامه‌ها و كالاهاي فرهنگي سالم و بهره‌مندي از آنها

66ـ حق تشكيل و اداره مراكز و سازمان‌هاي فرهنگي- هنري توسط زنان به منظور تربيت زنان متعهد و متخصص جهت توسعه فعاليت‌هاي فرهنگي آنان

67ـ حق تبادل اطلاعات و ارتباطات فرهنگي سازنده در ابعاد ملي و بين‏المللي

68ـ حق و مسئوليت زنان در ترويج معارف و فرهنگ اسلام و ارائه الگوي زن مسلمان در سطح ملي و بين‌المللي

69ـ حق و مسئوليت زنان در ايجاد همگرايي با رويكرد اخلاقي، ديني در مسائل زنان در سطوح بين‌المللي

70ـ حق مشاركت در سياستگذاري، قانونگذاري، اجرا و نظارت در امور فرهنگي بويژه درخصوص مسائل زنان

71ـ حق و مسئوليت آگاهي و كسب مهارت‌هاي لازم در مديريت خانه و خانواده، تربيت و پرورش فرزند و مقابله با آسيب‌هاي فرهنگي و اجتماعي

72ـ حق بهره‌مندي از نظارت مستمر بر فعاليت‌هاي فرهنگي مرتبط با زنان به منظور حفظ شخصيت، حرمت و كرامت انساني زن در محصولات فرهنگي

73ـ حق بهره‌مندي از مراكز فرهنگي ويژه بانوان با رعايت ضوابط اسلامي، با توجه به خصوصيات روحي و جسمي آنان و با اولويت مناطق محروم

74ـ حق برخورداري زنان آسيب ديده و آسيب پذير اجتماعي از حمايت‌هاي مناسب به منظور بهبود وضعيت فرهنگي خود و جامعه

75ـ مسئوليت زنان در محافظت از استقلال فرهنگي، هويت اسلامي- ايراني و همبستگي ملي در فعاليتهاي فرهنگي- آموزشي

 ب: آموزش

76ـ حق سواد آموزي عمومي، ارتقاي آموزشي و برخورداري از امكانات آموزش و پرورش براي زنان

77ـ حق تحصيل در آموزش عالي تا بالاترين سطح علمي

78ـ حق كسب مهارت‌ها و آموزش‌هاي تخصصي بصورت كمي و كيفي تا بالاترين سطوح

79ـ حق برخورداري زنان و دختران مناطق محروم از حمايت‌هاي خاص در امر آموزش

80ـ حق و مسئوليت در تدوين برنامه‌هاي درسي و متون آموزشي

81ـ حق و مسئوليت در برخورداري از جايگاه شايسته و متناسب با نقش، شأن و منزلت زنان در متون درسي و آموزشي

82ـ حق مشاركت بانوان در سياستگذاري و تصميم‌گيري و مديريت‌هاي آموزشي، علمي و حضور فعال در مجامع فرهنگي و علمي داخلي و بين‌المللي

83ـ حق شناسايي، حمايت و بهره‌مندي از توانمندي‌هاي بانوان داراي استعدادهاي درخشان و مسئوليت آنها در تأمين نيازهاي كشور

84ـ حق بانوان معلول جسمي و ذهني نسبت به برخورداري از حمايت‌هاي لازم در زمينه آموزش و پرورش، دستيابي به آموزش عالي و آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي متناسب با استعداد و ميزان معلوليت آنان

 ج: پژوهش

85ـ حق پژوهش، تأليف، ترجمه و انتشار كتب، مقالات در نشريات عمومي و تخصصي با رعايت صداقت، امانت و مصلحت جامعه

86ـ حق برخورداري از حمايت‌هاي لازم نسبت به منابع و امكانات درخصوص تحقيق در مسائل زنان و تربيت نيروي انساني محقق و حق آگاهي از اطلاعات و نتايج تحقيقات در زمينه‌هاي مختلف

87ـ حق بهره‌مندي از حمايت در آثار علمي- پژوهشي زنان و گسترش مراكز تحقيقاتي با مديريت زنان

88ـ مسئوليت زنان پژوهشگر در ارائه ديدگاه و تبيين دستاوردهاي مثبت ديني و ملي در زمينه مسائل زنان به جهانيان

 فصل سوم:

حقوق و مسؤليت‌هاي اقتصادي زنان

 الف: حقوق و مسؤليت‌هاي مالي در خانواده

89ـ حق بهره‌مندي از نفقه در ازدواج دائم مطابق با شأن زن، توسط شوهر يا توسط پدر و فرزند در صورت نياز زن و توانمندي آنان

90ـ حق برخورداري از ماترك متوفي و وصاياي مالي آن طبق قوانين اسلامي

91ـ حق وقف، پذيرش وقف و رسيدگي به آن

92ـ حق پذيرش وكالت يا وصايت در امور اقتصادي

93ـ حق تعيين مهريه و دريافت آن از همسر و هر گونه دخل و تصرف در آن

94ـ حق برخورداري از مستمري در صورت فوت پدر، همسر و فرزند طبق قانون يا قرارداد

95ـ حق برخورداري وراث قانوني از حقوق بازنشستگي زن كارمند متوفّي

96ـ حق پذيرش قيمومت مالي فرزندان و مسئوليت رعايت حقوق اقتصادي فرزند

97ـ حق برخورداري زنان و دختران از حمايت‌هاي لازم در صورت فقر، طلاق، معلوليت، بي‌سرپرستي، بدسرپرستي و ايجاد امكانات جهت توانبخشي و خودكفايي آنها

98ـ حق دريافت دستمزد از همسر در برابر انجام امور خانه‌داري در صورت تقاضا و حق حمايت از تأثير كار زن در منزل بر اقتصاد خانواده و درآمد ملي

 ب: حقوق و مسؤليت‌هاي اشتغال و مشاركت اقتصادي زنان

99ـ حق مالكيت بر اموال و دارايي شخصي و بهره‌برداري از آنها با رعايت حدود شرعي و قانوني

100ـ حق زنان در انعقاد قراردادها و ايقاعات

101ـ حق اشتغال بعد از رسيدن به سن قانوني كار و آزادي انتخاب شغل و بكارگيري سرمايه‌هاي فردي و مسئوليت رعايت قوانين اسلامي در كسب درآمد و نحوه مصرف آن

102ـ حق بهره‌مندي زنان از اطلاعات، آموزش‌ها و كسب مهارت‌ها و امكانات كار جهت اشتغال مناسب و حق برخورداري از حمايت در اين امور براي زنان خودسرپرست (مستقل ـ غيروابسته) و سرپرست خانوار

103ـ حق برخورداري زنان از مشاوره شغلي و كاريابي توسط بانوان

104ـ حق برخورداري از مزد و مزاياي برابر، در شرايط كار مساوي با مردان و ساير زنان

105ـ حق بهره‌مندي از امنيت شغلي،‌ اخلاقي و ايمني و مسئوليت رعايت عفاف در محيط كار

106ـ حق معافيت زنان از كار اجباري، خطرناك، سخت و زيان آور در محيط كار

107ـ حق برخورداري از تسهيلات و ضوابط و قوانين متناسب با مسؤليت‌هاي خانوادگي (همسري – مادري) زنان در جذب، بكارگيري، ارتقاء و بازنشستگي آنان در زمان اشتغال

108ـ حق برخورداري از تأمين اجتماعي و تسهيلات اقتصادي

109ـ حق مشاركت زنان در سياستگذاري‌هاي اقتصادي و ايجاد و اداره تشكل‌هاي اقتصادي و عضويت در آنها

110ـ حق و مسئوليت دريافت و پرداخت ديه و خسارات بر اساس قوانين و مقررات

111ـ حق برخورداري از حمايت‌هاي قانوني مناسب و كارآمد براي ممانعت از بهره‌كشي و تجارت و جلوگيري از بكارگيري زنان و دختران در مشاغل غيرقانوني و غير مشروع

 فصل چهارم:

حقوق و مسؤليت‌هاي سياسي زنان

 الف: حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در سياست داخلي

112ـ حق و مسئوليت كسب آگاهي و مشاركت و نقش‌آفريني در تعيين مقدرات اساسي كشور جهت حفظ و تحكيم نظام اسلامي

113ـ حق و مسئوليت مشاركت در امور جامعه و نظارت بر آن جهت هدايت جامعه بسوي معنويت و فضايل اخلاقي و پيراستن آن از ناهنجاري‌هاي اخلاقي و رفتاري

114ـ حق آزادي قلم، بيان،‌ اجتماعات با رعايت موازين

115ـ حق تأسيس احزاب و ديگر تشكل‏هاي سياسي و فعاليت در آنها با رعايت حفظ استقلال كشور، وحدت ملي و مصالح نظام اسلامي.

116ـ حق شركت در انتخابات و انتخاب شدن در مجلس يا شوراهاي مختلف، مشاركت در برنامه‌ريزي‌هاي دولتي و تصدي مديريت هاي عالي با رعايت موازين

 ب: حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در سياست بين‏المللي

117ـ حق و مسئوليت آگاهي از رويدادها و مسائل سياسي جهان، بويژه جهان اسلام

118ـ حق توسعه ارتباط و تبادل اطلاعات سياسي سازنده بين بانوان ايران و جهان با رعايت مصالح ملي و ضوابط قانوني

119ـ حق و مسئوليت ‌حضور فعال و مؤثر در مجامع اسلامي، منطقه‌اي و بين‌المللي بويژه در زمينة مسائل مربوط به زنان با رعايت ضوابط قانوني

120ـ مسئوليت تلاش جهت تقويت همبستگي در ميان زنان مسلمان و حمايت از حقوق زنان و كودكان محروم و مستضعف جهان

121ـ حق برخورداري زنان پناهنده به جمهوري اسلامي ايران در تأمين امنيت، سلامت و امكان بازگشت آنها به وطن خود

122ـ حق برخورداري اتباع زن ايراني از حمايت‌هاي دولت در برابر اتباع ساير كشورها در حدود مقررات و معاهدات

123ـ حق بهره‌مندي زنان ايراني از حمايت‌هاي قانوني درخصوص ازدواج و تشكيل خانواده با مردان غير ايراني با رعايت ضوابط

 ج: حقوق و مسؤليت‌هاي زنان در امور دفاعي ـ نظامي

124ـ حق و مسئوليت زنان در دفاع مشروع از دين و كشور و نيز جان، مال و ناموس خود وديگران.

125ـ حق و مسئوليت زنان در مشاركت و تلاش براي تأمين و تحكيم صلح عادلانه جهاني

126ـ حق برخورداري زنان از حمايت‌هاي لازم به منظور حفظ تماميت جسماني و جلوگيري از هتك حيثيت و ناموس زنان در دوران جنگ، اسارت و اشغال نظامي

127ـ حق برخورداري از مصونيت خانه و خانواده از تهاجمات نظامي

128ـ حق برخورداري خانواده‌هاي شهدا، جانبازان، رزمندگان و آزادگان از حمايت‌هاي ويژه نظام اسلامي.

129ـ حق و مسئوليت مادران در نگهداري، تربيت و اولويت در قيمومت فرزندان در صورت شهادت، اسارت ومفقودالاثر شدن همسر.

130ـ حق بهره‌مندي از آموزش و تصدي مشاغل انتظامي

 فصل پنجم:

حقوق و مسؤليت‌هاي قضايي زنان

131ـ حق برخورداري زنان از آموزش‌هاي حقوقي

132ـ حق برخورداري از تدابير قانوني و حمايت قضايي به منظور پيشگيري از جرم، و ستم به زنان در خانواده و جامعه و رفع آن

133ـ حق برخورداري از محاكم خاص خانواده در جهت حفظ اسرار، ايجاد صلح و سازش در خانواده و تسهيل در حل و فصل اختلافات

134- حق دسترسي زنان به نيروي انتظامي و ضابطين دادگستري زن در صورت تعرض، بزه‌ديدگي، اتهام و ارتكاب جرم

135ـ حق زنان در تصدي مشاغل حقوقي و قضايي مطابق قانون

136ـ حق اقامه دعوا و دفاع در نزد محاكم دادگستري و ساير مراجع قانوني

137ـ حق استفاده از وكيل و مشاور حقوقي در دادگاه و يا ساير مراجع قانوني

138ـ حق برخورداري از حمايت‌هاي همه جانبه دستگاه قضايي با عوامل زمينه‏ساز جرائم عليه زنان و ارتكاب جرائم توسط زنان

139ـ حق مصونيت زنان متهم از هتك حرمت، اهانت و محروميت‌هاي فردي و اجتماعي فراتر از مجازات قانوني

140ـ حق زنان در معافيت از مجازات در صورت وجود عوامل رافع مسئوليت كيفري

141ـ حق اعاده حيثيت زنان در اثر تقصير، اشتباه قاضي در موضوع حكم يا در تطبيق حكم بر مورد خاص و جبران خسارت مادي و معنوي از آنها

142ـ حق برخورداري از تخفيف قانوني از نظر ميزان مجازات و يا معافيت از آن و يا نحوة اجرا، در صورت ندامت و اثبات توبه زنان بزهكار در زمان بارداري، شيردهي و بيماري

143ـ حق زنان در ملاقات والدين، فرزندان و همسر در دوران حبس طبق قوانين كشور

144ـ حق زنان در برخورداري از امكانات مناسب بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و تربيتي در زندان‌ها جهت اصلاح و بازگشت به زندگي سالم اجتماعي

145ـ حق دختران در برخورداري از كانون‌هاي اصلاح و تربيت باشرايط مناسب

146ـ حق زنان در رسيدگي به شكايات از آيين‌نامه‌هاي دولتي، مأمورين قضايي و يا واحدهاي دولتي جهت احقاق حقوق خود

147ـ حق و مسئوليت شهادت در دادگاه مطابق با موازين شرعي و قانوني

148ـ حق برخورداري از حمايتهاي قضايي از سوي مدعي‌العموم عليه ولي و سرپرست قانوني فاقد صلاحيت و ديگر متجاوزان به حقوق آنان.

 

 

اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن مصوب 7/4/1384

خانواده از ابتداي تاريخ تاكنون در بين تمامي جوامع بشري، به عنوان اصلي‌ترين نهاد اجتماعي؛ زيربناي جوامع و منشأ فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاريخ بشر بوده است، پرداختن به اين بناي مقدس و بنيادين و حمايت و هدايت آن به جايگاه واقعي و متعالي‌اش، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انساني و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حيات حقيقي و سقوط به ورطه هلاكت و ضلالت بوده است.

اسلام به عنوان مكتبي انسان‌ساز بيشترين عنايت را به تكريم، تنزيه و تعالي خانواده دارد و اين نهاد مقدس را كانون تربيت و مهد مودت و رحمت مي‌شمرد و سعادت و شقاوت جامعه انساني را منوط به صلاح و فساد اين بنا مي‌داند و هدف از تشكيل خانواده را تأمين نيازهاي مادي، عاطفي و معنوي انسان از جمله دستيابي به سكون و آرامش برمي‌شمارد. دستيابي به اين اهداف والاي مكتب اسلام و حفظ و حراست دقيق و مستمر از آن، نيازمند توجه جدي به خانواده و پياده ‌كردن قوانين مربوط به آن در اسلام است و ضروري است كليه برنامه‌ريزي‌ها و سياستگذاري‌ها در تمام سطوح، حق مدارانه و ملهم از نگرش توحيدي و در راستاي تعالي و مصالح خانواده باشد.

شوراي فرهنگي ـ اجتماعي زنان براساس بند سوم شرح وظائف خود مبني بر «سياستگذاري و برنامه‌ريزي جهت تقويت نهاد مقدس خانواده بر مبناي آسان كردن تشكيل خانواده، پاسداري از قداست آن و استوار ساختن روابط خانوادگي بر پايه حقوق و اخلاق اسلامـي » و نيز با بهره‌گيري از قرآن و سنت، قانون اساسي و ديگر قوانين جاري در نظام اسلامي ايران و رهنمودها و فرمايشات حضرت امام خميني (ره) و بيانات روشنگرانه مقام معظم رهبري در مورد خانواده، اقدام به تهيه سياست‌هاي تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده نموده است.

تعريف خانواده:

خانواده گروهي است متشكل از افرادي كه از طريق نسب يا سبب و رضاع با يكديگر به عنوان شوهر، زن، فرزندان، مادر، پدر، برادر و خواهر در ارتباط متقابلند و فرهنگ مشتركي پديد آورده و در واحد خاصي به نام خانواده زندگي مي‌كنند.

اصول و مباني:

1ـ نظام زوجيت از اركان عالم خلقت و از آيات و نشانه هاي الهي است و وحدت زن و مرد در ابعاد انساني و اختلاف آنها در بعد بشري از شاهكارهاي خلقت و موجب تداوم و تكامل حيات آنان مي‌باشد؛

2ـ زن و مرد بر اساس حكمت الهي با لحاظ تفاوت‌هاي طبيعي آنها بايد از حقوق انساني، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي عادلانه برخوردار شوند؛

3ـ خانواده واحد بنيادين جامعه و كانون اصلي رشد و تعالي انسان است، قوانين و مقررات و برنامه‌هاي كشور بايد در جهت آسان كردن تشكيل خانواده، حمايت و پاسداري از قداست آن و استواري روابط خانوادگي بر پايه حقوق و اخلاق اسلامي باشد؛

4ـ نتايج ازدواج ايجاد مؤدت، رحمت و آرامش ميان زن و شوهر است و با تكريم و احسان توسط فرزندان و رحمت و تربيت توسط والدين تداوم و تكامل مي يابد؛

5ـ اعضاي خانواده بويژه والدين نسبت به حفظ حرمت و صيانت خانواده از آفات و آسيب‌ها و توانا نمودن اعضا در ابعاد شناختي و رفتاري جهت هدايت آنها در مسير الي الله و حصول به حيات طيبه مسئول مي‌باشند؛

6ـ تربيت و عواطف اجتماعي به عنوان مهمترين ويژگي‌هاي نظام انساني از خانواده نشأت مي‌گيرد و توجه به نقش محوري زن به عنوان محور عاطفه و تربيت و نقش محوري مرد در امر تربيت و تأمين معيشت و اداره زندگي، امري ضروري است.

اهداف :

1ـ تحقق ديدگاه اسلام در خصوص اهميت جايگاه، منزلت و كاركردهاي خانواده در نظام اسلامي؛

2ـ حمايت از تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده و پيشگيري از تزلزل و فروپاشي آن؛

3ـ ارتقاء سطح فرهنگي و تربيتي اعضاي خانواده به منظور ايفاي نقش آن در سلامت و بهبود فرهنگي جامعه؛

4ـ همگرايي و هماهنگي در كليه سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌ها در موضوع خانواده به منظور بهبود وضعيت تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده؛

5ـ آگاهي افراد خانواده نسبت به حقوق و وظايف يكديگر و زدودن نگرش‌هاي غلط جامعه؛

6ـ گسترش و تعميق ارزش‌هاي اصيل اسلامي در خانواده براي تربيت نسل سالم، با ايمان، مسئول و مؤثر در رشد خود، خانواده و جامعه؛

7ـ ايمن سازي خانواده از آسيب و بحران‌هاي اجتماعي و حمايت از خانواده‌هاي آسيب‌ديده؛

 هدف اول:

تحقق ديدگاه اسلام در خصوص اهميت جايگاه، منزلت و كاركردهاي خانواده در نظام اسلامي

 راهبردها:

1- ترسيم الگوي خانواده متعادل و تبيين ويژگيهاي الگويي خانواده آرماني در اسلام ؛

2- تحكيم مباني اعتقادي خانواده و تواناسازي آن در ابعاد شناختي و اخلاقي جهت هدايت خانواده در مسير الهي و تقويت فرهنگ اسلامي؛

3- توسعه آگاهي‌هاي جامعه و اعضاي خانواده نسبت به اهميت، كاركردها و تأثير آن بر بنيانهاي شخصيت فرزندان و توسعه انساني جوامع به عنوان عامل مهم انتقال فرهنگ و ارزشها؛

4- ارتقاي امنيت و تأمين نيازهاي مادي، معنوي و مصونيت بخشي خانواده در ابعاد فرهنگي، رواني، اقتصادي و اجتماعي؛

5- تأمين نيازهاي مادي، معنوي، عاطفي فرزندان در خانواده به منظور افزايش احساس تعلق اعضاي خانواده به يكديگر؛

6- تأمين و ارتقاء سلامت روحي، جسمي، اجتماعي زنان در مراحل مختلف زندگي و ايجاد تسهيلات مورد نياز و ارائه خدمات مناسب در اين مراحل (دوران بارداري، تغذيه، نوع كار، حضانت كودك و….)؛

7- تقويت شخصيت و جايگاه واقعي زن و مرد به عنوان پدر، مادر و همسر و توجه به نقش اساسي آنها در توسعه انساني و تربيت نسل بالنده در خانواده ؛

8- توسعه آگاهي زنان و اعضاي خانواده در خصوص ايجاد الگوي صحيح اقتصادي و تنظيم درآمدها و هزينه‌هاي خانواده و تأثير آن بر اقتصاد كشور .

سياستهاي اجرايي:

- معرفي و ارائه الگو از زنان و مردان موفق جامعه، با لحاظ موفقيت آنها در نقش مادري، پدري و همسري؛

- تكريم و تجليل از خانواده‌هاي ايثارگر انقلاب اعم از شهدا، جانبازان، اسرا و تأمين نيازهاي مادي و معنوي آنان؛

- تكريم و بزرگداشت خانواده از طريق تخصيص ايامي از سال به خانواده و معرفي خانواده‌هاي نمونه؛

- هدايت زنان در پذيرفتن نقش‌هاي اجتماعي هماهنگ با نقش مادري و همسري به منظور ارج‌گذاري و كارآمدسازي فعاليت‌هاي خانوادگي؛

- ترسيم كاركردهاي زيستي، تربيتي، رواني و عاطفي خانواده به عنوان مهمترين بستر رشد فرهنگي جامعه از طريق رسانه‌ها و كتب درسي؛

- بازنمايي روحيه همكاري و وفاداري متقابل زن و مرد در زندگي مشترك و بحران‌هاي خانوادگي و پرهيز از ترويج روحيه مردستيزي و يا زن‌ستيزي در برنامه‌ها ؛

- بازنمايي ضرورت توجه والدين نسبت به تخصيص زمان كافي جهت تربيت فرزندان و تأمين نيازهاي عاطفي آنان و بيان پيامدهاي بي‌توجهي به اين امر ؛

- آگاهي بخشي زنان در خصوص تأثير تغذيه مناسب، ورزش و رعايت بهداشت و تأمين سلامت جسمي و نشاط روحي و برنامه‌ريزي دولت جهت تأمين آنها؛

- ايجاد روحيه پس‌انداز و آينده نگري در خانواده بر محور قناعت و ايجاد مراكز مناسب جهت انجام فعاليت‌هاي توليدي و خود اشتغالي در كنار وظائف خانه‌داري جهت كمك به اقتصاد خانواده

 هدف دوم:

حمايت از تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده و پيشگيري از تزلزل و فروپاشي آن.

راهبردها:

1- تسهيل در امر ازدواج به عنوان پيمان الهي و تشويق جوانان به تشكيل خانواده همراه با تعديل توقعات و كاهش تشريفات و تأثير آن بر صيانت نفس و سلامت فرد و جامعه؛

2- توسعه آگاهي‌هاي جوانان درخصوص نقش تناسب اعتقادي و فرهنگي زوجين در ايجاد تفاهم و تحكيم خانواده و روش‌ها و معيارهاي شرعي انتخاب همسر؛

3- توسعه نقش سازنده، هدايتي و حمايتي والدين در امر ازدواج جوانان و حفظ تناسب فرهنگي خانواده‌ها؛

4- توسعه و جهت‌دهي نظام آموزشي با توجه به نقش‌ها و ويژگي‌هاي مشترك و اختصاصي زنان و مردان و توانمند كردن دختران جهت ايفاي نقش مادري و همسري و پسران جهت ايفاي نقش پدري و آموزش روابط حقوقي آنها به يكديگر؛

5- توسعه آگاهي‌هاي زوجين نسبت به تأثير روابط جنسي سالم در تقويت پيوندهاي عاطفي، نشاط روحي و افزايش رضايت‌مندي آنان از زندگي و اختصاص علائق زوجيت به همسر قانوني؛

6- افزايش آگاهي‌هاي زوجين در زمينه حقوق و تكاليف يكديگر، احكام زناشويي و تنظيم خانواده، تلطيف روابط حقوقي توأم با حسن خلق و معاشرت ؛

7- اصلاح الگوي مشاركت و نقشهاي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي زنان متناسب با نقش‌هاي خانوادگي آنان با حفظ ارزش‌ها و منزلت زن؛

8- تقويت اخلاق، معنويت، محبت و صميميت در روابط اعضاي خانواده ؛

9- اتخاذ تدابير مناسب جهت اصلاح قوانين و ساختارهاي حقوقي، اقتصادي و فرهنگي براي پيشگيري از وقوع طلاق ؛

10- اتخاذ تدابير مناسب جهت پيشگيري از اعمال هرگونه خشونت عليه اعضاي خانواده ؛

 سياستهاي اجرايي:

- حمايت از ايجاد تشكلهاي غيردولتي و مردمي با محوريت مؤسسات و شخصيت‌هاي علمي و مذهبي و استفاده از مشاركت زنان در راستاي حمايت از تشكيل خانواده در اين تشكلها؛

- انجام فعاليت‌هاي فرهنگي و تبليغي در امر آسان‌سازي ازدواج با رويكرد فرهنگي، با مشاركت كليه دستگاههاي تبليغي و فرهنگي كشور و نمايش معايب زندگي در تجرد و تنهايي؛

- ايجاد تسهيلات لازم جهت حمايت مادي و معنوي خصوصاً از خانواده‌هاي جوان در دوران تحصيل و سربازي؛

- تقويت مشاركت خانواده‌ها و اقدام در تأمين نيازهاي اقتصادي و مادي زوج‌هاي جوان به هنگام ازدواج؛

- ترويج ديدگاه‌هاي صحيح اجتماع در خصوص تقليل هزينه‌هاي ازدواج از قبيل جهيزيه سبك، مهريه متناسب و كاهش هزينه‌هاي جشن ازدواج و پرهيز از تحميل هزينه‌هاي سنگين؛

- توسعه مراكز رسمي آموزشي و مشاوره خانواده قبل و بعد از ازدواج با حمايتهاي دولت؛

- تواناسازي اعضاي خانواده از طريق كسب مهارت‌هاي لازم، به منظور تأمين نيازهاي اساسي خانواده از طريق نظام آموزش رسمي و فرهنگ عمومي؛

- فرهنگسازي و آموزش درخصوص گسترش فرهنگ عفاف و پاي‌بنديهاي اخلاقي به منظور تحكيم بنيان خانواده و جلوگيري از بروز ‌ناهنجاري‌هاي اجتماعي؛

- پيشگيري از مفاسد اخلاقي و اجتماعي و مبارزه قانوني با عوامل اصلي مفسده‌انگيز به منظور حفظ كيان خانواده؛

- ايجاد و توسعه مراكز امداد و ارشاد در كنار دادگاه‌هاي خانواده و تقويت آنها؛

- بازنمايي متناسب از نقش‌هاي متنوع و كارآمد زنان در ايجاد نگرش متعادل بين نقش‌ها و مسئوليت‌هاي خانوادگي و اجتماعي آنان؛

- تشويق و ترغيب خانواده‌ها به داوري خويشان و ارائه مشاوره به آنان در اختلافات خانوادگي و ارائه الگوهاي قضاوت بي‌طرفانه در بين زوجين؛

- افزايش و تقويت مراكز مشاوره ژنتيك و بيماري‌هاي خطرناك و انجام آزمايش‌هاي پزشكي قبل از ازدواج جهت اطلاع از وضعيت جسماني و رواني زوجين؛

- برخورد قاطعانه دستگاه انتظامي و قضايي با بزهكاران و عوامل اصلي جرم‌زا به عنوان تهديد كننده استحكام خانواده؛

- ارزيابي و بازنگري قوانين موجود و تدوين قوانين حمايتي لازم و اتخاذ تدابير مناسب جهت نظارت بر حسن اجراي قوانين جهت تحكيم بنيان خانواده؛

- شناساندن عوارض و پيامدهاي منفي ناشي از طلاق به زوجين و تأكيد بر تشكيل خانواده در مور زنان بيوه و بي‌سرپرست؛

 هدف سوم:

ارتقاي سطح فرهنگي و تربيتي اعضاي خانواده به منظور ايفاي نقش آن در سلامت و بهبود فرهنگي جامعه

 راهبردها:

1- تبيين نگاه نظام مند دين درخصوص جايگاه زن در خانواده و تأكيد بر ارتقاء نقش زن در تربيت و فرهنگسازي و استحكام و پويايي خانواده و اجتماع؛

2- هماهنگي و توسعه كمي و كيفي فعاليتها و توليدات كليه نهادهاي فرهنگي و گروههاي مرجع به منظور ارتقاي جايگاه و نقش خانواده ؛

3- توسعه تحقيقات در خصوص مسائل و مشكلات خانواده و كاركردهاي آن و انعكاس يافته‌هاي آن به جامعه، مسئولين و برنامه‌ريزان كشور ؛

4- توسعه آگاهي‌هاي خانواده جهت حفظ حرمت اعضاي خانواده بويژه سرپرستي، نگهداري و تأمين معاش پدر و مادر ناتوان و از كار افتاده؛

5- توسعه و ترويج وجوه مثبت آداب و سنن ملي و محلي در ارتباط با خانواده به منظور ارتقاء فرهنگ خانواده و جامعه؛

6- توسعه فرهنگ ساده زيستي، قناعت، خوداتكايي، توليد و ارائه الگوي مناسب مصرف به منظور تصحيح فرهنگ اقتصادي خانواده ؛

 سياستهاي اجرايي:

- آموزش زنان و مردان درخصوص اهميت نقش آنان در تربيت فرزندان متناسب با مقتضيات زمان و مراحل مختلف رشد آنان؛

- بررسي الگوهاي ارائه شده از زنان و خانواده در انواع فيلم‌هاي سينمايي، مطبوعات، كتب و ساير رسانه‌ها و ميزان تأثير آنها در افزايش ناهنجاري‌هاي فرهنگي و اخلاقي و ارائه راهكارهاي مناسب جهت اصلاح گروههاي مرجع؛

- بررسي و شناخت مسائل و مشكلات فرهنگي، حقوقي و اقتصادي اعضاي خانواده ؛

- بازنمايي و ريشه‌يابي صحيح و اصولي علل گسست فرهنگي بين نسل‌ها از طريق تحقيقات جامع ملي و استفاده از يافته‌هاي تحقيقات به ويژه در توليدات فرهنگي و هنري؛

- تبيين و احياي فرهنگ احترام به پدر و مادر و قدرشناسي و حمايت از آنها همراه با حفظ كرامت سالمندان در برنامه‌هاي رسانه‌ها؛

- تأمين امكانات لازم جهت بهره‌برداري بهينه از اوقات فراغت و ارتقاء فرهنگي اعضاي خانواده؛

- كاهش تبليغات تجاري و مصرفي رسانه‌ها به منظور جلوگيري از ترويج روحيه مصرف‌گرايي؛

- تشويق زنان به استفاده بهينه از دارايي و اندوخته شخصي در چرخه اقتصادي خانواده و كشور؛

 هدف چهارم:

همگرايي و هماهنگي در كليه‌ سياستها و برنامه‌ريزي ها در موضوع خانواده به منظور بهبود وضعيت تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده

 راهبردها:

1- اولويت دادن به خانواده به عنوان بنيادي‌ترين نهاد اجتماعي جامعه و توجه به مصالح آن در سياستگذاري، قانونگذاري و برنامه‌ريزي‌هاي مرتبط و مؤثر در خانواده؛

2- ضرورت نگاه نظام‌مند برنامه‌هاي توسعه كشور نسبت به تقويت نهاد خانواده و بهينه‌سازي كاركردهاي آن بر اساس الگوي اسلامي ؛

3- تقويت نگاه ديني و علمي در امر برنامه‌ريزي كلان كشور با رويكرد به امور زنان و كارآمد ساختن خانواده ؛

 سياستهاي اجرايي:

- استفاده از سازوكار مناسب توسط دولت با هدف برنامه‌ريزي و ايجاد هماهنگي بين دستگاههاي مختلف درخصوص اجراي سياست‌ها و برنامه‌هاي مرتبط با خانواده؛

- تعيين شاخص‌ها و ارزيابي كمي و كيفي برنامه‌هاي توسعه كشور و سنجش عملكرد دستگاههاي اجرايي و پيشرفت‌ها بر اساس نگاه منسجم و استوار به خانواده متعادل و مطلوب؛

 هدف پنجم:

آگاهي افراد خانواده نسبت به حقوق و وظائف يكديگر و زدودن نگرش‌هاي غلط جامعه

 راهبردها:

1- توسعه مشاركت اعضاء خانواده در تصميم‌گيري‌ها و تقويت روحيه مسئوليت‌پذيري، تعاون و همكاري اعضاي خانواده؛

2- توسعه آگاهي‌هاي عمومي نسبت به الزامات شرايط اجتماعي و نقش‌هاي اعضاي خانواده و انعطاف آنان نسبت به انتظارات متقابل در جهت تحكيم خانواده؛

3- ارتقاء آگاهي و اصلاح نگرش جامعه و خانواده درخصوص حقوق و مسئوليت‌هاي زنان در خانواده؛

 سياستهاي اجرايي:

- اصلاح كتب درسي، متون آموزشي و توليدات فرهنگ عمومي در جهت آموزش آداب و اخلاق اسلامي و تبيين وظائف و حقوق اعضاي خانواده نسبت به يكديگر؛

- ترسيم آثار منفي ناشي از عدم آشنايي اعضاي خانواده نسبت به حقوق و وظائف خانوادگي و اجتماعي يكديگر و تأثير آن در ناكارايي و تزلزل خانواده؛

- انتقال فرهنگ كار، ابتكار و مسئوليت‌پذيري به فرزندان خانواده و تقبيح روحيه كاهلي و بيكاري در بين آنان؛

- توجه به آثار مثبت و منفي جهاني شدن در امر تشكيل خانواده.

هدف ششم:

گسترش و تعميق ارزش‌هاي اصيل اسلامي در خانواده براي تربيت نسل سالم، با ايمان، مسئول و مؤثر در رشد خود، خانواده و جامعه

 راهبردها:

1- هدايت و ترغيب زوجين، جهت تقويت ايمان مذهبي و فرهنگ اسلامي،آشنايي با تكاليف و آداب قبل از بارداري، دوران بارداري و شيوه‌هاي صحيح تربيت فرزندان در مقاطع مختلف سني آنان؛

2- توسعه آگاهي والدين به منظور تأمين حقوق فرزندان در زمينه تغذيه، سلامت جسماني و رواني، تربيت و برخورداري آنان از رفتار عادلانه والدين؛

3- كمك به والدين جهت رشد و آماده‌سازي فرزندان خود در راستاي پذيرش و ايفاي مسئوليت‌هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي خود ؛

4- توجه جدي و تقويت نقش الگويي والدين در تربيت صحيح فرزندان .

سياستهاي اجرايي:

- تبيين آثار مثبت تربيت مذهبي فرزندان در پيشبرد جامعه؛

- بازنمايي اثرات مثبت رعايت عدالت بين فرزندان و ضرورت اجتناب از هرگونه تبعيض براساس جنسيت؛

- نشان دادن نمادهائي از رفتار، سلوك و روحيات مذهبي پدر و مادر و تأثير آن در تربيت و انتقال مفاهيم ديني به فرزندان؛

- افزايش سطح آگاهي زنان و دختران نسبت به فرائض ديني و عمل به آنها بر اساس درك عميق، عالمانه و آگاهانه و نشان دادن آثار التزام عملي به آن با پرهيز از ارائه تصنعي اعمال عبادي؛

- تقويت ارتباط خانواده با نهادهاي آموزشي و پرورشي و ايجاد هماهنگي بيشتر در بين آنها به منظور ايفاي نقش بهتر در تربيت فرزندان.

هدف هفتم :

ايمن سازي خانواده از آسيب و بحران‌هاي اجتماعي و حمايت از خانواده‌هاي آسيب ديده

 راهبردها:

1- ارتقاء آگاهي اعضاي خانواده نسبت به هنجارها، ناهنجاري‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي و خانوادگي به منظور برخورد صحيح با مشكلات و بحران‌هاي زندگي

2- محافظت و جلوگيري از آسيب‌پذيري خانواده، از طريق مبارزه همه جانبه با ناهنجاري‌ها و آسيب‌هاي اجتماعي (اعتياد، طلاق، فرار و...)؛

3- اتخاذ تدابير مناسب جهت حمايت از خانواده‌هاي آسيب‌ديده و كاهش ضايعات ناشي از بحران‌هاي خانوادگي و اجتماعي؛

4- حمايت از زنان و كودكان در برابر هرگونه تعرض نسبت به حقوق آنان توسط اعضاي خانواده و ناهنجارهاي رفتاري

 سياستهاي اجرايي:

- آموزش‌هاي لازم به دختران و پسران در زمينه انتخاب همسر با در نظر گرفتن سلامت ديني، فكري، جسمي و رواني يكديگر به منظور پيشگيري از بروز آسيب‌هاي اجتماعي در زندگي؛

- بررسي علل افزايش ناهنجاري‌هاي فرهنگي و اخلاقي در بين اعضاي خانواده و ارائه راهكارهاي مناسب جهت رفع آن؛

- آموزش اعضاي خانواده در جهت حل منطقي مشكلات خود قبل از مراجعه به سازمانها و مراجع قانوني؛

- تدوين قوانين حمايتي و گسترش پوشش كامل بيمه‌هاي اجتماعي و اقتصادي براي مردان بيكار، زنان بيوه، سالخورده، ‌سرپرست خانوار و كودكان بي‌سرپرست و زنان خانه‌دار؛

- تأمين نيازهاي مادي و معنوي خانواده‌هاي بي‌بضاعت و بي‌سرپرست به ويژه زنان سرپرست خانوار؛

- مقابله با بزه‌كاران اجتماعي، باندهاي فساد و فحشاء و متعرضان به نواميس مردم و مروجين فرهنگ ابتذال با هدف تأمين امنيت و حفظ كيان خانواده‌ها؛

 با تصويب طرح: اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن در جلسه 564 مورخ 7/4/84 شوراي عالي انقلاب فرهنگي كليه دستگاه‌ها و سازمانهاي اجرايي ذيربط موظف خواهند بود در حدود وظايف خود نسبت به تهيه آئين نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و برنامه‌هاي اجرايي لازم مبتني بر طرح مذكور اقدام نموده و گزارش فعاليتهاي انجام شده را ساليانه به هيئت نظارت و بازرسي شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه نمايند .

 

مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي از سال 1383 لغايت 6 ماهه اول سال 1387

 1. منشور حقوق و مسؤليت ‌ هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران مصوب 31/6/1383

 2. آيين نامه شوراي هماهنگي و برنامه‌ريزي آموزشي و بازآموزي مديران فرهنگي مصوب 6/11/1383

 3. اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن مصوب 7/4/1384

 4. سياستها و اولويت‌هاي فرهنگي سازمان تربيت بدني مصوب 21/4/1384

 5. راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف مصوب 4/5/1384

 6. راهبردها و راهكارهاي ارتقاي فعاليت‌هاي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مصوب 12/7/1384

 7. سياستهاي ارتقاء مشاركت زنان در آموزش عالي مصوب 26/7/1384

 8. تعيين روز همبستگي با كودكان و نوجوانان فلسطيني 10/8/1384

 9. اساسنامه بنياد ملي بازيهاي رايانه‌اي مصوب 9/3/1385

 10. اصلاح و تكميل اساسنامة طرح شاهد (مصوب جلسه 152 مورخ 23/8/85 شوراي معين) مصوب 9/8/1385

 11. سياستها و راهبردهاي ارتقاي سلامت زنان مصوب 8/8/1386

 12. اساسنامه جشنواره پروين اعتصامي مصوب 2/11/1386

 13. مصوبه «اصلاح و تكميل ماده 3 آيين‌نامه تشكيل هيأت حمايت از كرسي‌هاي نظريه‌پردازي و مناظره» (مصوب جلسه 533 مورخ 7/11/82) مصوب 27/1/1387

اصلاح بند 5 ماده 2 آيين نامه شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان مصوب 6/11/1383

آموزش مديران فرهنگي و روزآمد كردن دانش مديران فرهنگي يكي از ضرورت هاي حوزه فرهنگي كشور است. براي تثبيت اين ضرورت كه نوعي امتياز محسوب مي‌شود ، لازم است كليه دستگاه‌ها و نهادهاي فرهنگي براساس ضوابط خاصي تشخيص دهند كه مديران فرهنگي آنها نياز به «آموزش همراه با پژوهش» دارند.

بروز پديده‌هاي متعدد و نوظهور فرهنگي لزوم آموزش مداوم مديران فرهنگي را در شرايط فعلي دوچندان مي‌نمايد. از سوي ديگر يكي از روش‌هاي اساسي بهره‌برداري از نتايج پژوهش‌ها و مطالعات فرهنگي آموزش كاربردي آن به مديران فرهنگي به همراه تشويق به امر پژوهش و تحقيق است و صرف داشتن علاقه به فعاليت‌هاي فرهنگي بدون داشتن مهارت‌هاي علمي و تخصصي مديريت فرهنگي كافي نمي‌باشد.

لذا بدين منظور «شوراي هماهنگي و برنامه‌ريزي آموزشي و بازآموزي مديران فرهنگي» كه از اين پس در اين آيين‌نامه به اختصار «شورا» ناميده مي‌شود، تشكيل مي‌گردد.

ماده 1ـ شورا متشكل از معاونين يا مديران ارشد دستگاه‌ها و نهادهاي موضوع ماده 4 اين آيين‌نامه مي‌باشد.

ماده 2ـ هدف كلي شورا عبارت است از: به روز نمودن دانش و اطلاعات مديران فرهنگي براي مواجهه صحيح با جريانات و مسائل فرهنگي داخل و خارج كشور.

ماده 3ـ وظايف شورا عبارت است از:

1ـ مطالعات و بررسي‌هاي لازم نسبت به تهيه و تصويب برنامه جامع آموزش و بازآموزي مديران فرهنگي كشور

2ـ تنظيم چارچوب و محورهاي آموزش ضمن خدمت مديران فرهنگي

 ماده 4ـ اعضاي شورا عبارتند از:

الف ـ نماينده سازمان مديريت و برنامه‌ريزي

 ب ـ نماينده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

 ج ـ نماينده وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

 د ـ نماينده سازمان تبليغات اسلامي

 هـ ـ نماينده جهاد دانشگاهي

 و ـ نماينده حوزة علميه

 ز ـ نماينده وزارت آموزش و پرورش

 ح ـ نماينده سازمان صدا و سيما

 ط ـ نماينده شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان

 ي ـ دانشگاه آزاد اسلامي

 ك ـ نماينده مركز رسيدگي به امور مساجد

 ل ـ نماينده دفتر امور مشاركت زنان

 ع ـ سه نفر از اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌ها با گرايش مديريت و مطالعات فرهنگي به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و تصويب شوراي هماهنگي و برنامه‌ريزي

 تبصره ـ آيين‌نامه داخلي شورا، توسط شورا به تصويب خواهد رسيد

 ماده 5ـ كليه دستگاه‌ها موظف هستند دوره هاي آموزشي مورد نياز خود را در زمينه مديريت و مطالعات فرهنگي به شورا پيشنهاد دهند تا پس از بررسي و تصويب نهايي در اين شورا به اجرا درآيد.

ماده 6ـ به منظور لزوم تناسب ميان سطح بندي آموزش مديران فرهنگي و نحوة رده‌بندي مديران فرهنگي در رده‌هاي مديران ارشد، مياني و پايه از يك سو و رده‌بندي مركز آموزش مديريت دولتي براي مديران ساير نهادها و دستگاه‌ها از سوي ديگر، رده مديران هر يك ازنهادهاي فرهنگي توسط شورا تعيين مي‌شود.

ماده 7ـ نظام تخصيص امتياز بازآموزي و اعطاي گواهينامه در مقاطع خاص بايد متناسب و هماهنگ با نظام امتيازدهي مركز آموزش مديريت دولتي طراحي شود و كسب ميزان مشخصي از امتياز يا اخذ گواهينامة مربوط به عنوان شرط لازم براي احراز پست مديريت فرهنگي در سطوح مختلف تلقي شود.

تبصره ـ تهيه آيين نامه مربوطه به عهده شورا مي‌باشد.

ماده8ـ محورهاي كلي آموزش مديران فرهنگي عبارتند از:

الف ـ مديريت فرهنگي عمومي: در اين بخش موضوعات مشترك در كليه زمينه‌هاي فرهنگي از قبيل برنامه‌ريزي فرهنگي، ساختار فرهنگي، ارزيابي فرهنگي، مخاطب شناسي، مشاركت فرهنگي، اقتصاد فرهنگي، صنعت فرهنگي، مديريت تفاوت‌هاي فرهنگي، سياست‌هاي فرهنگي، آموزش فرهنگي و نظاير آن به مديران فرهنگي آموزش داده مي‌شود.

تبصره ـ تصويب نهايي موضوعات مورد نياز براي آموزش در اين بخش به عهده شورا خواهد بود.

ب ـ مديريت فرهنگي تخصصي: در اين بخش آموزش‌ها به صورت تخصصي و براساس رشتة فعاليت هر يك از مديران فرهنگي در محورهايي از قبيل مديريت فرهنگي در مراكز آموزشي، مديريت امور ديني، مديريت پژوهش فرهنگي، مديريت هنري ، مديريت امور مطبوعات و رسانه‌ها، مديريت اطلاع رساني، مديريت بين المللي فرهنگ، مديريت مؤسسات فرهنگي خصوصي، مديريت امور ميراث فرهنگي و نظاير آن صورت مي‌پذيرد.

تبصره ـ تصويب نهايي محورهاي آموزش اين بخش براساس اعلام نياز نهادهاي فرهنگي بر عهده شورا خواهد بود.

ماده 9ـ سازمان مديريت و برنامه‌ريزي موظف است نسبت به اجراي برنامه ها و دوره‌هاي آموزشي مصوب شورا با استفاده از شيوه‌هاي جديد از قبيل آموزش مجازي، كلينيك تخصصي مديريت فرهنگي، تله كنفرانس‌ها، پايگاه اطلاع رساني آموزش مديران فرهنگي، بانك اطلاعاتي تجارب مديران فرهنگي، تورهاي آموزشي و… اقدام نمايد.

ماده 10ـ محل تشكيل شورا در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مي‌باشد.

 

 

سياستها و راهبردهاي ارتقاي سلامت زنان مصوب 8/8/1386

 

سلامت زنان به عنوان جايگاه والاي او در جوهره خلقت به ويژه در شكل‌گيري فرهنگ، تربيت، سعادت و حفظ و ارتقاي سلامت خانواده و جامعه داراي نقش تعيين كننده است كه اين خود تحت تأثير حقوق اساسي آنان در خانواده و اجتماع قرار مي‌گيرد.

قانون اساسي جمهوي اسلامي ايران با حمايت از حقوق انساني، اجتماعي و فرهنگي همه افراد اعم از زن و مرد، سلامت افراد را يك حق اساسي دانسته و تأمين نيازهاي سلامت آنها را تكليف اصلي دولت شمرده است. منشور حقوق زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران نيز بر حق سلامت زنان در بهره‌مندي و دسترسي به خدمات، حمايت‌ها و مراقبت‌هاي بهداشتي درماني مورد نياز و با كيفيت مناسب تأكيد مي‌نمايد.

شوراي عالي انقلاب فرهنگي براساس پيشنهاد شوراي فرهنگي- اجتماعي زنان سياست‌هاي لازم و راهبردهاي اساسي براي تضمين سلامت زنان و دستيابي آنان به مراقبت‌هاي همه جانبه و مورد نياز در دوره‌هاي مختلف زندگي را با تكيه بر پژوهش‌هاي انجام شده در ابعاد مختلف و با تأكيد بر عوامل فرهنگي تأثيرگذار به شرح ذيل تصويب مي‌نمايد:

ماده 1- تعاريف:

1- ‎‎‎سلامت: عبارت از رفاه كامل جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است و تنها به نبود بيماري و معلوليت اطلاق نمي‌شود.

2- ‎‎‎حق سلامت: حق سلامت زنان به معناي برخورداري از سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگي‌هاي آنان در مراحل مختلف زندگي بوده و از جمله حقوق طبيعي و همگاني محسوب مي‌شود و مسئوليت تأمين آن بر عهده دولت‌ها مي‌باشد. يافته‌هاي علمي جديد درباره سلامت زنان و نظام‌هاي سلامت بر رويكردهاي ادغام يافته سلامت در طي دوره‌هاي زندگي تأكيد دارد و آن را نكته‌اي كليدي و با اهميت در برنامه‌هاي پژوهشي و برنامه‌ريزي به شمار مي‌آورند. در چنين رويكردي ابعاد فيزيكي، رواني، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و معنوي زندگي زنان با در نظر گرفتن نقش‌هاي چندگانه فردي، اجتماعي و خانوادگي آنان مد نظر قرار مي‌گيرد.

3- ‎‎‎سلامت معنوي: يكي از ابعاد سلامت كه در ارتباط با زندگي و رستگاري در دنيا و پس از آن است و با احساسات عميق و عقايد انسان به ويژه در بعد مذهبي و جداي از بخش مادي و جسماني زندگي مي‌باشد.

4- ‎‎‎ارتقاي سلامت: عبارت است از فرآيند توانمندسازي افراد جهت افزايش تسلط بر سلامت خود و بهبود آن .

5- ‎‎‎پيشگيري از بيماري‌ها: پيشگيري از بيماري‌ها، دربرگيرنده اقداماتي است كه علاوه بر جلوگيري از وقوع بيماري (نظير كاهش عوامل خطر)، پيشرفت آن را نيز متوقف كرده و در صورت بروز، عوارض آن را كم مي‌كند.

6- ‎‎‎رفتارهاي پرخطر: رفتارهايي است كه موجب افزايش احتمال بروز بيماري، جراحت و يا ناتواني در طول زندگي مي‌گردد.

7- ‎‎‎عوامل‌خطر: عبارت است از رفتار، ابعاد شيوه زندگي يا وضعيت اجتماعي، اقتصادي يا زيست‌ شناختي كه همراه با استعداد فزاينده‌اي از ابتلا به بيماري، ناخوشي يا صدمات بوده و يا به وجود آورنده و علت اين حالت‌ها باشد.

8- ‎‎‎نظام سلامت: تمام فعاليت‌هايي كه هدف اصلي آنها، حفظ، ارتقاء و يا بازگرداندن سلامت است.

9- ‎‎‎معلوليت اجتماعي: هرگونه نقص يا ناتواني شديد در انجام فعاليت‌هاي اساسي و عملكرد زندگي خانوادگي و اجتماعي (تحصيل، اشتغال، معاشرت) كه بر سلامت تأثير مي‌گذارد.

ماده 2- اهداف:

1- ارتقاء و توسعه سلامت زنان در ابعاد جسمي، رواني، فرهنگي، اجتماعي و معنوي در دوره‌هاي مختلف زندگي و پيشگيري از بيماري‌ها و كاهش عوامل خطر سلامت زنان .

2- تقويت سياست‌ها و برنامه‌هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به سمت سلامت زنان و نيازهاي بهداشتي ـ درماني آنان.

3- ‎‎‎افزايش آگاهي جامعه و خانواده از دانش و نيازهاي سلامت زنان و نقش آن در توسعه .

4- تقويت نقش محوري زنان در تأمين سلامت خود، خانواده و جامعه و افزايش مشاركت آنان در سطوح مختلف تصميم‌گيري و اجرا.

5- افزايش دسترسي زنان به اطلاعات (به ويژه از طريق رسانه‌هاي ملي و جمعي) خدمات و مراقبت‌هاي سلامت واجد كيفيت و متناسب با نيازهاي آنان در دوره‌هاي مختلف زندگي.

6- ‎‎‎اصلاح و رفع موانع فرهنگي- اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر سلامت زنان .

ماده 3- سياست‌ها:

1- توجه به مسئوليت‌ها و نقش‌هاي متعدد فيزيولوژيك، خانوادگي و اجتماعي زنان و توجه به ‎‎‎انسجام مراقبت‌هاي بهداشتي و درماني زنان و پيشگيري از بيماري‌ها در تمامي دوره‌هاي زندگي.

2- ‎‎‎توجه به ابعاد مختلف سلامت زنان از جمله جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي.

3- ‎‎‎توجه به تأثير شرايط فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي زندگي بر سلامت زنان .

ماده 4- راهبردها :

1- ‎‎‎بازنگري مستمر، ارزشيابي و نظارت بر اجراي سياست‌ها و برنامه‌‌هاي سلامت زنان، طراحي و استقرار نظام پايش و مراقبت سلامت زنان در نظام سلامت كشور.

2- تقويت همكاري‌ها و هماهنگي‌هاي بين بخشي در تدوين برنامه‌هاي مؤثر بر ارتقاي سلامت زنان از طريق شوراي عالي سلامت .

3- ‎‎‎شناسايي و تلاش جهت رفع موانع فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر ارتقاي سلامت زنان .

4- ‎‎‎ارزيابي مستمر وضعيت سلامت زنان و شناسايي عوامل مؤثر بر بهبود آن و راه‌هاي تقويت و توسعه آنها، طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت زنان .

5- ‎‎‎توسعه آگاهي زنان و خانواده‌ها از نقش و مسئوليت‌هاي متعدد زنان در خانواده و اجتماع و همچنين نيازهاي سلامت زنان در مراحل مختلف زندگي اعم از كودكي، بلوغ، ازدواج، باروري، شيردهي، يائسگي و سالمندي.

6- ‎‎‎تدوين برنامه‌هاي آموزشي متناسب با نيازهاي سلامت زنان و عوامل فرهنگي و اجتماعي تأثيرگذار بر آن از طريق تعامل بين بخشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با دستگاه‌هاي ذيربط.

7- ‎‎‎فرهنگسازي و اصلاح باورهاي جامعه نسبت به جايگاه زنان در تصميم‌گيري و تصميم‌سازي و نقش آنان در سلامت خود و جامعه و افزايش مشاركت آنان در مديريت‌هاي بخش سلامت زنان.

8- ‎‎‎حمايت از مشاركت سازمان‌هاي غيردولتي مرتبط با زنان در توسعه سلامت زنان و بهبود محيط زيست.

9- ‎‎‎افزايش دسترسي زنان به نيروهاي متخصص و همگن خدمات سلامت در ابعاد كمي و كيفي متناسب با نيازهاي دوره‌هاي مختلف زندگي آنان و رفع موانع فرهنگي، اقتصادي و فيزيكي براي دسترسي و استفاده از خدمات مورد نياز سلامت خود .

10- ‎‎‎برنامه‌ريزي مناسب جهت دسترسي به خدمات و حمايت‌هاي ويژه مورد نياز سلامت براي دختران و زنان آسيب‌پذير، زنان سرپرست خانوار، خودسرپرست و داراي معلوليت‌هاي فيزيكي، رواني و اجتماعي توسط دستگاه‌هاي ذيربط از قبيل سازمان بهزيستي، كميته امداد امام خميني و بنياد شهيد و ايثارگران.

11- ‎‎‎توسعه فرهنگ ورزش در بين دختران و زنان، رفع موانع موجود و دسترسي آنان به امكانات مورد نياز و بهينه‌سازي اوقات فراغت آنان توسط سازمان تربيت بدني و وزارتخانه‌هاي آموزش و پرورش، علوم، تحقيقات و فناوري ‎‎‎و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

12- ‎‎‎تقويت برنامه‌ها و خدمات و توسعه آگاهي دختران و زنان درخصوص پيشگيري از بيماري‌هاي خاص و شايع زنان، تشخيص زودرس آن، بهبود فرهنگ تغذيه، سوء مصرف مواد و مصرف دخانيات با توجه به آسيب‌پذيري شرايط فيزيولوژيك آنان در دوره‌هاي مختلف زندگي .

13- ‎‎‎رعايت اصول و ضوابط معماري اسلامي و ملي با توجه به خصوصيات روحي و جسمي بانوان در شهرسازي، ساخت و تجهيز مدارس و مراكز فرهنگي و ورزشي ويژه آنان توسط شهرداري‌ها و وزارت مسكن و شهرسازي.

14- ‎‎‎آموزش لازم و فعال كردن زنان جهت ارتقاي آگاهي و تربيت اعضاي خانواده در زمينه شيوه‌هاي سالم زندگي توسط رسانه‌هاي ملي و جمعي و وزارت آموزش و پرورش.

15- ‎‎‎تقويت ارتباط فعال با حوزه‌هاي علميه جهت انعكاس موضوعات سلامت زنان به آنان و رفع ابهامات و شفاف‌سازي ديدگاه‌هاي فقهي در تأمين امنيت و حق سلامت زنان .

16- ‎‎‎بهبود وضعيت سلامت محيط كار و تأثير آن بر سلامت زنان شاغل به ويژه در دوران بارداري و شيردهي توسط وزارت كار و وزارت رفاه و تأمين اجتماعي.

17- ‎‎‎حمايت از ترويج و تسهيل امر ازدواج و تشويق جوانان براي تشكيل خانواده پايدار بر اساس معيارهاي صحيح و مناسب و رفع موانع فرهنگي و اقتصادي آن به عنوان عامل مؤثر بر سلامت .

18- ‎‎‎اتخاذ تدابير لازم جهت اصلاح قوانين، مقررات و برنامه‌ها و ساختارهاي حقوقي، اقتصادي و فرهنگي در راستاي حمايت از زنان خانواده با تأكيد بر سلامت.

19- ‎‎‎افزايش آگاهي‌هاي زوجين و آموزش‌هاي لازم در زمينه حقوق، تكاليف، روابط سالم زناشويي، بهداشت باروري، مهارتهاي زندگي، حسن خلق و معاشرت.

20- ‎‎‎اصلاح نگرش خانواده‌ها نسبت به رفع تبعيض بين كودكان خود.

21- ‎‎‎توانمندسازي، آموزش، افزايش آگاهي و حمايت از زنان، خانواده و جامعه در خصوص مهارتهاي لازم زندگي با توجه به آموزه‌هاي ديني و شرايط فرهنگي، بومي و منطقه‌اي در پيشگيري و كنترل آسيب‌هاي اجتماعي .

22- ‎‎‎شفاف‌سازي مسئوليت و تقويت نقش و عملكرد دستگاه‌ها و سازمان‌هاي مختلف در پيشگيري، ايمن‌سازي و كنترل آسيب‌هاي اجتماعي تأثيرگذار بر سلامت زنان در راستاي برنامه چهارم توسعه كشور.

23- ‎‎‎اتخاذ تدابير مناسب جهت پيشگيري و كاهش هر گونه ظلم و خشونت خانوادگي و اجتماعي در تهديد سلامت جسماني و رواني زنان و حمايت از قربانيان خشونت توسط قوه قضائيه، نهادهاي فرهنگي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

24- ‎‎‎اتخاذ تدابير مناسب جهت ارتقاي سلامت زنان شاغل با توجه به نقش‌هاي خانوادگي (همسر و مادر) و اجتماعي آنان .

25- ‎‎‎افزايش آگاهي جامعه از نقش و تأثير شغل خانه‌داري در سلامت و توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور و حمايت از آن توسط وزارت كار و امور اجتماعي و قوه قضائيه.

26- ‎‎‎توسعه مهارت‌ها و ظرفيت‌هاي شغلي و كسب درآمد براي زنان از طريق خود اشتغالي و مشاغل خانگي به ويژه در اقشار آسيب‌پذير و نيازمند توسط وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت رفاه و تأمين اجتماعي.

سياستهاي ارتقاء مشاركت زنان در آموزش عالي مصوب 26/7/1384

زنان كشور ما نيمي از افراد جامعه را تشكيل مي‌دهند و سازندگان و پرورش دهندگان نسل‌هاي آينده‌اند و منبع انساني بالقوه مهمي در توسعه علمي، اجتماعي و فرهنگي كشور محسوب مي شوند بنابراين بايد در نظر گرفتن جايگاهشان در نظام اسلامي و شناخت موقعيت كنوني آنان به گونه‌اي برنامه‌ريزي شود تا امكان پرورش كامل استعدادهايشان مهيا شود و با كاهش فاصله قابليت‌هاي علمي زنان و مردان، بسياري از مشكلات فرهنگي ـ اجتماعي و اقتصادي را حل نمود و از طرفي تمام اعضاي خانواده و اجتماع در بهره‌وري از آن سهيم خواهند شد. خوشبختانه در پرتو پيروزي انقلاب اسلامي ايران، زمينه‌هاي مناسبي براي استقبال زنان به آموزش عالي فراهم شد و افق‌هاي تازه‌اي براي ايفاي نقش مؤثرتر زنان تحصيل كرده و متخصص در عرصه‌هاي مختلف گشوده شد. اما عليرغم افزايش كمي و رشد آماري دانشجويان دختر در رقابت تنگاتنگ جهت ورود به دانشگاه، مشكلاتي در چشم انداز آينده آموزش عالي زنان و بهره‌گيري از توانمنديهاي آنان ديده مي‌شود كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي بر همين اساس سياستهاي ارتقاء مشاركت زنان در آموزش عالي را به شرح ذيل تصويب نموده است:

فصل اول:      

اهداف

1) ارتقاء سطح فرهنگي، تعميق باورهاي ديني و رشد فرهنگ عفاف و فضائل اخلاقي و حرفه‌اي

2) ايجاد فرصت و امكانات عادلانه و رفع تبعيضات ناروا در تربيت نيروي متخصص زن به منظور بهره‌گيري از تخصص آنان در توسعه و تعالي كشور

3) توسعه كمي و كيفي آموزش عالي زنان در كسب مدارج بالا

4) توسعه مشاركت زنان متخصص در سطح مختلف مديريت آموزش عالي كشور

5) افزايش توانمندي‌ و كسب مهارتهاي لازم براي زنان جهت ايفاي مؤثرتر مسئوليتهاي فرهنگي، خانوادگي و اجتماعي زنان

 فصل دوم:

سياستهاي مربوط به برنامه‌هاي آموزشي

1) برنامه‌ريزي و اتخاذ تدابير لازم جهت توسعه آموزش عالي زنان در كليه سطوح علمي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي

2) افزايش كمي و كيفي سطح آموزش و مهارت‌هاي اختصاصي زنان، و تنوع بخشي به رشته‌هاي دانشگاهي متناسب با نقش آفريني آنان در عرصه‌هاي مختلف زندگي

3) اهتمام بر برنامه‌ريزي آموزشي و تدوين منابع درسي متناسب با نيازها و نقش‌آفريني‌هاي زنان در خانواده و اجتماع

4) اتخاذ تدابير قانوني و آموزشي انعطاف پذير و متناسب با مسئوليت‌هاي خانوادگي زنان (همسري و مادري)

5) اتخاذ تدبير مناسب جهت تحصيل دانشجويان دختر در دانشگاه‌هاي محل اقامت خود

6) توسعه كمي و كيفي رشته‌هاي تحصيلي و منابع درسي مربوط به زنان و خانواده به منظور تبيين نظام مند مباني اسلام در زمينه شخصيت، حقوق و مسئوليت‌هاي زنان و خانواده

7) توسعه كمي و كيفي امكانات آموزش عالي براي دختران در نقاط محروم جهت رشد استعداد آنها و دسترسي به سطوح بالاي آموزشي

 فصل سوم:

سياستهاي مربوط به پژوهش و فن آوري

1) اتخاذ تدابير مناسب جهت توسعه مشاركت اعضاء هيأت علمي و دانشجويان زن در برنامه‌هاي تحقيقاتي دانشگاهها و مراكز پژوهشي

2) تخصيص بخشي از امكانات، اعتبارات پژوهشي، موضوعات و منابع تحقيقات به مسائل و موضوعات مورد نياز زنان

3) حمايت از محققين زن در بخش پژوهش و فن آوري و تلاش جهت رفع مشكلات آنان و بهبود زندگي مادي و معنوي آنان

4) توسعه ارتباط علمي اعضاء هيأت علمي و محققين و دانشجويان تحصيلات تكميلي زن به دانشگاهها و مجامع علمي خارج از كشور

5) حمايت از تشكيل و توسعه انجمنهاي علمي زنان

6) تخصيص امكانات علمي و پژوهشي مناسب جهت جذب نخبگان علمي زن

7) توسعه و ساماندهي واحدهاي پژوهشي زنان به منظور ارتقاء وضعيت پژوهش

8) توسعه مشاركت اعضاء هيأت علمي و پژوهشگر زن در فعاليتهاي مربوط به پاركهاي فن آوري و شهركهاي تحقيقاتي

 فصل چهارم:

سياستهاي مربوط به منابع انساني

1) برنامه‌ريزي جامع و راهبردي در خصوص تربيت زنان متخصص و مورد نياز جامعه در راستاي توسعه و تعالي كشور

2) ايجاد فرصت عادلانه با تأكيد بر اصل تعهد و تخصص و شايسته‌سالاري در جذب و بهره‌گيري از توانمندي‌هاي زنان متخصص در نظام مديريتي به عنوان اعضاي هيأت علمي در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي

3) افزايش مشاركت اعضاي هيأت علمي زن در برنامه‌ريزي آموزشي و فرهنگي

4) افزايش مشاركت اعضاي هيأت علمي زن در برنامه‌ريزي آموزشي دانشگاهها

5) ارتقاء سطح علمي، آموزشي، پژوهشي و مديريتي زنان در دانشگاهها از طريق دوره‌هاي تخصصي، فرصت‌هاي مطالعاتي و … در كوتاه مدت و درازمدت

6) توسعه دانشگاهها و مراكز آموزش عالي خاص زنان

 فصل پنجم:

سياستهاي مربوط به امور فرهنگي ـ اجتماعي

1) توسعه آگاهيهاي ديني و فرهنگي دانشجويان دختر در عقيده‌مندي و پاي‌بندي به ارزش‌ها و حدود الهي و ايجاد مصونيت در برابر القاي شبهات ديني در برنامه‌ريزي‌هاي فرهنگي

2) توسعه و تقويت فرهنگ عفاف و حجاب و رعايت اصول و موازين اسلامي از طريق برنامه هاي آموزشي و فرهنگي دانشگاهها و ضرورت نظارت صحيح بر حاكميت اين موازين در فضاي فرهنگي دانشگاهي

3) اهتمام به معرفي اسوه‌ها و الگوهاي مناسب از مفاخر زنان مسلمان در عرصه‌هاي گوناگون در برنامه‌هاي فرهنگي و متون آموزشي دانشگاهها

4) تقويت هويت ملي و ديني و روحيه اعتماد به نفس و خودباوري در زنان و دختران دانشگاهي از طريق برنامه‌هاي فرهنگي

5) توسعه و تعميق بينش سياسي دانشجويان بمنظور دفاع از نظام اسلامي و مقابله با تهاجم فرهنگي

6) حمايت و تقويت حضور و مشاركت دختران دانشجو در فعاليتهاي انجمنها و تشكل‌هاي فرهنگي ـ اجتماعي دانشگاهها

7) ايجاد زمينه مناسب جهت پيشگيري از بروز آسيب‌هاي اجتماعي دختران دانشجو با تأكيد بر وضعيت دانشجويان غيربومي و تفاوت‌هاي فرهنگي ـ اقتصادي و اجتماعي آنان با ساير دانشجويان

 فصل ششم:

سياستهاي مربوط به امور خدماتي و رفاهي

1) توسعه خدمات مشاوره‌اي رايگان در زمينه‌هاي علمي، فرهنگي، ازدواج و مشكلات خانوادگي براي دانشجويان دختر (خصوصاً دانشجويان جديدالورود به شهرهاي بزرگ)

2) توسعه كمي و كيفي خدمات مادي و معنوي به دانشجويان دختر نيازمند و بهبود وضعيت تحصيلي آنان

3) توسعه كمي و بهبود وضعيت خوابگاههاي دانشجويان دختر براساس ميزان پذيرفته‌شده‌گان در دانشگاهها و افزايش مشاركت آنان در فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي و اداره خوابگاهها

4) توجه به تأمين و غني سازي اوقات فراغت دانشجويان دختر و توسعه امكانات ورزشي به عنوان عامل مهم در سلامت، افزايش بهداشت رواني و روحيه نشاط و مصونيت در برابر آسيب‌هاي اجتماعي

5) ايجاد تسهيلات، امكانات و خدمات لازم و مناسب براي دانشجويان دختر بمنظور ايفاي همزمان مسئوليت همسري و مادري و آموزشي آنان (انعطاف در ساعت كار، افزايش مدت مرخصي زايمان، ساعت شيردهي، امكانات نگهداري فرزند، خدمات بيمه‌اي و…)

6) حمايت از تشكيل و توسعه تشكل‌هاي صنفي و رفاهي دانشجويان، مديران و اساتيد زن بمنظور بررسي مشكلات خود در امور اقتصادي و اجتماعي

7) توسعه و تقويت منابع، تجهيزات و امكانات آموزشي و كمك آموزشي (بانك اطلاعات، كتابخانه و …) مورد نياز دانشجويان، اساتيد و مديران زن در دانشگاهها

 فصل هفتم:

سياستهاي مربوط به اشتغال زنان فارغ التحصيل

1) اتخاذ تدابير لازم جهت هدايت تحصيلي دختران در انتخاب رشته‌هاي تحصيلي، متناسب با مسئوليت‌هاي خانوادگي و آينده شغلي آنان .

2) بهره‌گيري مناسب و تخصصي از مشاركت كمي و كيفي زنان آموزش ديده و فارغ التحصيل به عنوان سرمايه‌هاي ملي در برنامه‌هاي توسعه در راستاي بهره‌وري مناسب از نظام آموزشي كشور و ايجاد توسعه پايدار و متوازن.

3) استفاده بهينه از تجارب علمي و فرهنگي زنان دانشگاهي و حوزوي در مجامع ملي و بين‌المللي.

4) ايجاد هماهنگي جهت ايجاد فرصت‌هاي شغلي بمنظور بهره‌وري نظام مند و مناسب از نظام آموزش عالي دولتي زنان با توجه به صرف منابع و جلوگيري از اتلاف آن

 

 

 

 

 


دریافت فایل پیوست

جهت دریافت فایل ضمیمه از این قسمت اقدام نمایید

مطالب ویژه




    آخرین اخبار دفاتر استانداری

    آخرین اخبار بخشداری ها